Khớp vai là khớp có biên độ vận động lớn nhất trong cơ thể, cho phép tay thực hiện nhiều động tác linh hoạt như nâng, xoay, với và đẩy. Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng khiến khớp vai trở thành vị trí dễ bị trật khớp nhất trong hệ vận động. Trật khớp vai có thể xảy ra đột ngột sau chấn thương hoặc hình thành do khớp vai lỏng lẻo, yếu dần theo thời gian. Vì vậy, việc nhận biết sớm triệu chứng và chủ động phòng ngừa trật khớp vai là vô cùng cần thiết.
Trật khớp vai là gì?
Trật khớp vai là tình trạng đầu xương cánh tay bị lệch hoàn toàn hoặc bán phần ra khỏi ổ chảo của xương bả vai, làm mất sự liên kết giải phẫu bình thường của khớp. Khi khớp vai bị trật, các cấu trúc xung quanh như bao khớp, dây chằng, gân cơ và sụn viền ổ chảo thường bị kéo giãn hoặc tổn thương.
Do ổ chảo nông và phụ thuộc nhiều vào hệ thống cơ – dây chằng để giữ vững, khớp vai rất dễ mất ổn định khi chịu tác động mạnh. Trật khớp vai không chỉ gây đau cấp tính mà còn làm tăng nguy cơ tái trật nhiều lần, đặc biệt nếu không điều trị phục hồi đúng cách.
Phân loại trật khớp vai theo y khoa
Việc phân loại trật khớp vai giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế biến chứng.
Trật khớp vai trước: Đây là dạng trật khớp phổ biến nhất, chiếm khoảng 90–95% trường hợp. Thường xảy ra khi tay dang rộng và xoay ngoài quá mức, ví dụ khi té ngã chống tay hoặc va chạm mạnh trong thể thao.
Trật khớp vai sau: Ít gặp hơn, thường liên quan đến co cơ đột ngột hoặc chấn thương mạnh. Trật khớp vai sau dễ bị bỏ sót nếu không thăm khám và chẩn đoán hình ảnh kỹ lưỡng.
Trật khớp vai dưới: Là dạng hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể gây tổn thương mạch máu và thần kinh nếu không xử trí kịp thời.
Nguyên nhân gây trật khớp vai thường gặp
Nguyên nhân do chấn thương
Té ngã chống tay xuống đất
Tai nạn giao thông, tai nạn lao động
Va đập mạnh trực tiếp vào vùng vai
Nguyên nhân do vận động sai tư thế
Mang vác vật nặng quá tầm vai
Tập luyện thể thao không khởi động kỹ
Thực hiện động tác xoay vai đột ngột
Yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng trật khớp vai
Khớp vai lỏng lẻo bẩm sinh
Cơ vai yếu, mất cân bằng cơ
Từng trật khớp vai trước đó
Dấu hiệu và triệu chứng trật khớp vai cần nhận biết sớm
Nhận biết sớm triệu chứng trật khớp vai giúp người bệnh tránh xử trí sai cách và giảm nguy cơ biến chứng.
Triệu chứng điển hình
Đau dữ dội vùng vai ngay sau chấn thương
Vai biến dạng, mất đường cong tròn tự nhiên
Cánh tay khó hoặc không thể cử động
Cảm giác khớp vai bị lệch, lỏng hoặc “trượt ra ngoài”
Triệu chứng kèm theo
Sưng nề, bầm tím quanh khớp vai
Tê bì hoặc yếu tay do chèn ép thần kinh
Đau lan xuống cánh tay hoặc vùng cổ
Ở những trường hợp nặng, trật khớp vai có thể đi kèm gãy xương, rách sụn viền ổ chảo hoặc tổn thương mạch máu – thần kinh, cần được xử trí y tế khẩn cấp.
Trật khớp vai có nguy hiểm không?
Trật khớp vai không chỉ là chấn thương gây đau tức thời mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu điều trị không đúng cách.
Tái trật khớp vai nhiều lần
Lỏng khớp vai mạn tính
Hạn chế biên độ vận động vai
Teo cơ vùng vai – cánh tay
Đau vai mạn tính, thoái hóa khớp vai sớm
Việc tự ý nắn khớp vai tại nhà hoặc vận động sớm khi khớp chưa hồi phục hoàn toàn có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Xử trí ban đầu đúng cách khi nghi ngờ trật khớp vai
Khi nghi ngờ bị trật khớp vai, người bệnh cần bình tĩnh và thực hiện các bước sau:
Cố định tay ở tư thế thoải mái nhất
Tránh cử động hoặc nâng tay bị đau
Chườm lạnh vùng vai để giảm đau và sưng
Không tự ý kéo hoặc nắn khớp
Nhanh chóng đến cơ sở y tế chuyên khoa
Việc nắn chỉnh khớp vai cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn, thường kết hợp chẩn đoán hình ảnh như X-quang hoặc MRI để đánh giá tổn thương đi kèm.
Điều trị trật khớp vai theo y khoa hiện đại
Việc điều trị trật khớp vai cần được thực hiện sớm và đúng phương pháp để tránh biến chứng lâu dài. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ phù hợp nhằm đưa khớp vai về vị trí giải phẫu, giảm đau và phục hồi chức năng vận động. Người bệnh không nên tự xử lý tại nhà vì có thể làm tổn thương thêm dây chằng và thần kinh. Điều trị đúng ngay từ đầu giúp giảm nguy cơ tái trật và lỏng khớp vai về sau.
Nắn chỉnh khớp vai
Nắn chỉnh khớp vai là bước điều trị quan trọng và bắt buộc trong hầu hết các trường hợp trật khớp vai cấp tính. Bác sĩ sẽ sử dụng các thủ thuật nắn chỉnh phù hợp để đưa đầu xương cánh tay trở lại ổ khớp đúng vị trí giải phẫu. Quá trình này cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn, trong môi trường y tế an toàn nhằm hạn chế đau đớn và tránh tổn thương thêm cho mạch máu, dây thần kinh.
Ở một số trường hợp, bệnh nhân có thể được chỉ định dùng thuốc giãn cơ hoặc giảm đau trước khi nắn chỉnh. Sau khi nắn chỉnh thành công, khớp vai sẽ được kiểm tra lại bằng lâm sàng và hình ảnh học.
Cố định khớp vai
Sau khi nắn chỉnh, khớp vai được cố định bằng đai hoặc băng chuyên dụng trong một thời gian nhất định. Việc cố định giúp các mô mềm hồi phục và giảm nguy cơ tái trật sớm. Thời gian cố định sẽ tùy thuộc vào mức độ tổn thương và thể trạng người bệnh.
Điều trị bằng thuốc
Thuốc giảm đau và kháng viêm được sử dụng theo chỉ định nhằm kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục. Người bệnh cần tuân thủ liều lượng, không tự ý kéo dài thời gian dùng thuốc.
Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng
Vật lý trị liệu giúp khôi phục tầm vận động, tăng sức mạnh cơ vai và ổn định khớp. Các bài tập được thực hiện theo từng giai đoạn, kết hợp với các phương pháp hỗ trợ giúp giảm đau và phòng ngừa tái trật hiệu quả. Các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại như điện xung, siêu âm trị liệu, laser công suất thấp có thể được phối hợp để giảm đau và thúc đẩy lành mô. Việc tập luyện cần được thực hiện đều đặn, đúng kỹ thuật và có sự theo dõi của chuyên viên phục hồi chức năng.
Vai trò của vật lý trị liệu trong điều trị trật khớp vai
Vật lý trị liệu giúp người bệnh:
Giảm đau và viêm hiệu quả
Tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp vai
Cải thiện biên độ vận động
Phòng ngừa tái trật và lỏng khớp vai
Các bài tập cần được cá nhân hóa theo từng giai đoạn hồi phục và thực hiện dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên chuyên môn.
Cách phòng ngừa trật khớp vai an toàn và hiệu quả
Phòng ngừa trật khớp vai đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ cấu trúc khớp, duy trì khả năng vận động và hạn chế nguy cơ tái trật về lâu dài. Đặc biệt, những người từng bị trật khớp vai hoặc thường xuyên vận động mạnh cần chú trọng hơn đến các biện pháp phòng ngừa chủ động. Việc kết hợp tập luyện đúng cách, sinh hoạt khoa học và tuân thủ điều trị sau chấn thương sẽ giúp khớp vai ổn định, dẻo dai và giảm thiểu nguy cơ tổn thương. Phòng ngừa đúng không chỉ giúp giảm đau mà còn hạn chế biến chứng lỏng khớp và thoái hóa khớp vai sớm.
Tăng cường sức mạnh và độ bền cơ vai
Các nhóm cơ quanh khớp vai đóng vai trò quan trọng trong việc giữ vững và ổn định khớp. Việc duy trì các bài tập tăng cường cơ vai, cơ chóp xoay và cơ bả vai giúp giảm áp lực lên bao khớp và dây chằng. Tập luyện đều đặn, đúng kỹ thuật sẽ cải thiện sức mạnh cơ, tăng khả năng kiểm soát vận động và giảm nguy cơ trật khớp. Người tập cần lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng và tránh tập quá sức. Tốt nhất nên tập dưới sự hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu khi đã từng chấn thương vai.
Vận động và chơi thể thao đúng cách
Vận động và chơi thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng nếu thực hiện sai cách có thể làm tăng nguy cơ trật khớp vai. Trước mỗi buổi tập, cần khởi động kỹ các khớp vai, cổ và tay để làm nóng cơ và tăng độ linh hoạt. Trong quá trình tập luyện, nên tránh các động tác xoay vai đột ngột, quá tầm hoặc chịu lực mạnh bất ngờ. Đối với các môn thể thao đối kháng hoặc cường độ cao, việc sử dụng dụng cụ bảo hộ phù hợp sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ chấn thương vai.
Sinh hoạt và lao động khoa học
Sinh hoạt và lao động hằng ngày cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe khớp vai. Người lao động cần tránh mang vác vật nặng vượt quá khả năng chịu lực của cơ thể, đặc biệt là nâng vật nặng quá tầm vai. Khi làm việc hoặc sinh hoạt, cần duy trì tư thế đúng, giữ vai – lưng thẳng và phân bố lực đều hai bên. Việc ngồi lâu một tư thế hoặc làm việc sai tư thế trong thời gian dài có thể khiến cơ vai yếu dần và làm tăng nguy cơ trật khớp.
Điều trị triệt để sau chấn thương vai
Sau khi bị trật khớp vai, việc điều trị và phục hồi đúng phác đồ y khoa là yếu tố quyết định đến khả năng phòng ngừa tái trật. Người bệnh cần tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của bác sĩ, bao gồm thời gian cố định khớp, dùng thuốc và tập phục hồi chức năng. Không nên chủ quan quay lại vận động mạnh khi khớp vai chưa hồi phục hoàn toàn, dù triệu chứng đau đã giảm. Phục hồi chức năng đúng và đủ giúp khớp vai lấy lại độ vững chắc, giảm nguy cơ lỏng khớp và trật khớp tái phát.
Điều trị trật khớp vai tại phòng khám Y khoa Thái Dương
Phòng khám Y khoa Thái Dương là địa chỉ uy tín trong lĩnh vực chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng các bệnh lý cơ xương khớp, cột sống và chấn thương vận động, trong đó có trật khớp vai. Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, trực tiếp thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, phù hợp với từng tình trạng bệnh lý.
Y khoa Thái Dương ứng dụng hệ thống thiết bị vật lý trị liệu công nghệ cao như siêu âm trị liệu, laser công suất cao, điện xung, sóng xung kích, từ trường siêu dẫn, giường kéo giãn và giường nắn chỉnh cột sống kỹ thuật tự động nhập khẩu chính hãng…. Bên cạnh đó, phòng khám còn kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, thuốc thang nhằm giảm đau, phục hồi chức năng và duy trì hiệu quả điều trị lâu dài.
Với phương châm điều trị an toàn – hiệu quả – bền vững, Phòng khám Y khoa Thái Dương luôn đồng hành cùng người bệnh trong hành trình phục hồi vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Thông tin liên hệ Phòng khám y khoa Thái Dương
Địa chỉ: 15A Trần Khánh Dư, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Chi nhánh: 146/4 KV1 Trần Vĩnh Khiết, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Hotline: 0948838489 – 0939001178
Website: ykhoathaiduong.vn
Google maps: Phòng khám y khoa Thái Dương