Đau thần kinh tọa là tình trạng đau lan từ thắt lưng xuống mông và chân do dây thần kinh hông to bị chèn ép, gây ảnh hưởng rõ rệt đến vận động hằng ngày. Nhận biết sớm triệu chứng và áp dụng phương pháp điều trị đúng giúp giảm đau hiệu quả, phục hồi chức năng và hạn chế tái phát. Vậy đau thần kinh tọa: Cách nhận biết sớm và phương pháp điều trị như thế nào? Hãy cùng Phòng Khám Y Khoa Thái Dương tìm hiểu ngay nhé!
1. Đau thần kinh tọa là gì?
Đau thần kinh tọa (Sciatica) là tình trạng đau xuất phát từ dây thần kinh hông to – dây thần kinh dài nhất cơ thể, chạy từ thắt lưng xuống mông, đùi và cẳng chân. Bệnh xảy ra khi dây thần kinh bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, hẹp ống sống hoặc co cứng cơ. Đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc âm ỉ kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động và chất lượng cuộc sống. Tại Việt Nam, đau thần kinh tọa thường gặp ở người lao động nặng, nhân viên văn phòng và người lớn tuổi.
Thoát vị đĩa đệm là nguyên nhân phổ biến nhất khi nhân nhầy tràn ra ngoài, gây chèn ép rễ thần kinh. Hẹp ống sống và gai cột sống cũng có thể gây áp lực lên dây thần kinh, làm cơn đau lan rộng xuống chi dưới. Bên cạnh đó, co thắt cơ hình lê hoặc chấn thương vùng thắt lưng – mông cũng có thể gây kích thích dây thần kinh tọa. Một số yếu tố nguy cơ như tư thế ngồi sai, béo phì, vận động không đúng kỹ thuật dễ khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
2. Triệu chứng nhận biết đau thần kinh tọa
Các triệu chứng của đau thần kinh tọa rất đặc trưng, giúp người bệnh dễ nhận diện nếu quan sát kỹ. Đau thường xuất phát từ vùng thắt lưng, lan xuống mông và mặt sau chân theo đúng đường đi của dây thần kinh. Cảm giác đau có thể nhói buốt, bỏng rát hoặc tê lan kèm hạn chế vận động. Những triệu chứng này có thể tăng lên khi ngồi lâu, cúi người hoặc nâng vật nặng.
Đau lan dọc đường đi dây thần kinh
Cơn đau xuất phát ở thắt lưng và lan dần xuống mông, đùi, cẳng chân đến ngón chân. Đau có thể một bên hoặc hai bên, nhưng thường gặp nhất là một bên cơ thể. Người bệnh mô tả cảm giác như điện giật, bỏng rát hoặc dao đâm khi vận động mạnh. Đây là dấu hiệu điển hình nhất của đau thần kinh tọa.
Tê bì, châm chích hoặc yếu chân
Tổn thương dây thần kinh khiến người bệnh cảm thấy tê lan, ngứa râm ran hoặc châm chích dọc chân. Một số trường hợp yếu cơ, giảm phản xạ gân xương, đi lại khó khăn hoặc dễ vấp ngã. Nếu tê yếu kéo dài không điều trị, nguy cơ teo cơ và giảm chức năng vận động khá cao. Đây là dấu hiệu cần thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa.
Đau tăng khi vận động hoặc ngồi lâu
Cơn đau trở nên rõ rệt khi cúi người, nâng đồ nặng, xoay người đột ngột hoặc khi ngồi quá lâu. Một số người bị đau nhiều về đêm gây mất ngủ, khó thay đổi tư thế nằm. Nếu không nghỉ ngơi, thần kinh tiếp tục bị kích thích khiến triệu chứng nặng dần. Việc phát hiện sớm giúp cải thiện hiệu quả điều trị.
Giảm cảm giác ở bàn chân hoặc ngón chân
Người bệnh có thể cảm thấy giảm cảm giác nóng – lạnh, giảm khả năng điều khiển ngón chân hoặc bàn chân. Triệu chứng này thường đi kèm teo cơ nếu dây thần kinh bị chèn ép kéo dài. Đây là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Điều trị càng trễ, nguy cơ phục hồi càng thấp.
3. Chẩn đoán đau thần kinh tọa theo tiêu chuẩn y khoa
Chẩn đoán đau thần kinh tọa cần kết hợp khám lâm sàng, khai thác triệu chứng và thực hiện các phương pháp cận lâm sàng. Các bác sĩ sẽ kiểm tra phản xạ thần kinh, độ mạnh của cơ và mức độ lan đau. Khi nghi ngờ tổn thương đĩa đệm hoặc hẹp ống sống, hình ảnh y khoa sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân. Quy trình chẩn đoán khoa học là cơ sở để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.
3.1 Khám lâm sàng chuyên sâu
Bác sĩ đánh giá vị trí đau, mức độ lan, cảm giác tê và yếu cơ. Nghiệm pháp Lasègue thường được sử dụng để kiểm tra dây thần kinh tọa bằng cách nâng chân thẳng. Nếu đau tăng khi nâng chân từ 30 – 70 độ, khả năng đau thần kinh tọa rất cao. Các xét nghiệm thần kinh bổ sung giúp xác định mức độ chèn ép.
3.2 Chẩn đoán hình ảnh (MRI, CT, X-quang)
MRI là tiêu chuẩn vàng cho các bệnh lý cột sống vì cho phép quan sát rõ đĩa đệm, dây thần kinh và mô mềm. CT scan phù hợp trong các trường hợp nghi ngờ thoái hóa hoặc gai xương. X-quang giúp loại trừ gãy xương, biến dạng cột sống hoặc trượt đốt sống. Nhờ đó, bác sĩ nắm được nguyên nhân gây đau và mức độ tổn thương cụ thể.
3.3 Điện cơ (EMG) khi cần thiết
Điện cơ được chỉ định để đánh giá hoạt động của dây thần kinh và cơ. Xét nghiệm này giúp xác định vị trí chèn ép và mức độ tổn thương thần kinh. Đặc biệt hữu ích khi triệu chứng không điển hình hoặc nghi ngờ bệnh lý phối hợp. Điện cơ hỗ trợ xây dựng kế hoạch điều trị chính xác hơn.
4. Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả
Các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại đóng vai trò quan trọng trong giảm đau, giảm viêm và cải thiện chức năng vận động cho người bệnh đau thần kinh tọa. Mỗi kỹ thuật được ứng dụng dựa trên cơ chế tác động chuyên biệt, giúp giải phóng chèn ép dây thần kinh, phục hồi mô tổn thương và tăng cường tuần hoàn hiệu quả. Tùy theo mức độ bệnh lý, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp nhằm tối ưu kết quả và rút ngắn thời gian hồi phục.
1. Siêu âm trị liệu
Nguyên lý hoạt động: Siêu âm trị liệu sử dụng sóng âm tần số cao truyền sâu vào mô cơ, tạo ra hiệu ứng nhiệt và vi cơ học giúp giảm viêm, giảm đau và tăng tốc độ lành thương. Sóng âm tác động trực tiếp đến các mô mềm bị tổn thương, kích thích tuần hoàn máu và thúc đẩy trao đổi chất tại khu vực điều trị. Nhờ cơ chế này, các điểm viêm hoặc co thắt cơ được giải phóng nhanh chóng và an toàn.
Ưu điểm: Phương pháp mang lại hiệu quả giảm đau nhanh, đặc biệt ở vùng cơ – dây chằng bị viêm hoặc căng cứng. Siêu âm trị liệu hoàn toàn không xâm lấn, nhẹ nhàng và không gây khó chịu cho người bệnh trong suốt quá trình thực hiện. Đồng thời, việc tăng tuần hoàn máu giúp mô tổn thương hồi phục tốt hơn và giảm nguy cơ tái phát.
2. Dòng điện trị liệu (Điện xung)
Nguyên lý hoạt động: Dòng điện trị liệu áp dụng các xung điện nhỏ để tác động lên cơ và dây thần kinh nhằm giảm đau, giảm viêm và kích hoạt quá trình phục hồi tự nhiên của cơ thể. Các xung điện làm gián đoạn tín hiệu đau truyền về não, từ đó giảm cảm giác đau rõ rệt. Đồng thời, điện xung còn hỗ trợ tăng trương lực cơ và cải thiện tuần hoàn tại vùng tổn thương.
Ưu điểm: Phương pháp giúp cải thiện cơn đau hiệu quả, kể cả trường hợp đau kéo dài hoặc đau mãn tính. Điện xung còn kích thích tái tạo mô, thúc đẩy quá trình phục hồi sau tổn thương. Việc thư giãn cơ, giảm co thắt giúp người bệnh vận động dễ dàng hơn và giảm áp lực lên dây thần kinh tọa.
3. Mô mềm trị liệu
Nguyên lý hoạt động: Mô mềm trị liệu bao gồm các kỹ thuật xoa bóp, ấn huyệt, kéo giãn và tác động thủ công lên cơ, gân và dây chằng nhằm giải phóng điểm căng và giảm co thắt. Các kỹ thuật này giúp cải thiện lưu thông máu, giảm áp lực cơ học lên cột sống và dây thần kinh. Nhờ tác động trực tiếp lên mô mềm, tình trạng đau lan theo dây thần kinh tọa được cải thiện đáng kể.
Ưu điểm: Liệu pháp giúp tăng tuần hoàn, hỗ trợ quá trình tái tạo mô và giảm căng cơ nhanh chóng. Vùng vận động trở nên linh hoạt hơn, tầm vận động khớp tăng lên rõ rệt. Đây là phương pháp an toàn, thích hợp cho cả giai đoạn cấp và giai đoạn phục hồi.
4. Kéo giãn cột sống (Spinal Traction)
Nguyên lý hoạt động: Kéo giãn cột sống sử dụng lực kéo dọc trục nhằm tạo khoảng cách giữa các đốt sống, giúp giảm áp lực lên đĩa đệm và vùng rễ thần kinh đang bị chèn ép. Khi khoảng gian đốt được mở rộng, nhân nhầy đĩa đệm giảm áp lực và dây thần kinh tọa được giải phóng. Từ đó, cơn đau thắt lưng – lan xuống chân được cải thiện rõ rệt.
Ưu điểm: Phương pháp giúp giảm chèn ép dây thần kinh mà không cần can thiệp xâm lấn, an toàn cho nhiều đối tượng. Kéo giãn hỗ trợ giảm áp lực đĩa đệm, giảm đau và thúc đẩy tuần hoàn nuôi dưỡng mô. Đồng thời, liệu pháp còn giúp giảm căng cơ cạnh cột sống, hỗ trợ phục hồi chức năng vận động bền vững.
5. Phòng ngừa đau thần kinh tọa tái phát
Phòng ngừa là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ tái phát sau điều trị. Người bệnh nên duy trì chế độ tập luyện đều đặn để tăng cường sức mạnh cơ lưng – bụng. Bên cạnh đó, điều chỉnh tư thế đúng khi làm việc, tránh ngồi lâu và hạn chế mang vác nặng là rất cần thiết. Kiểm soát cân nặng và dinh dưỡng hợp lý giúp bảo vệ cột sống lâu dài.
5.1 Tập luyện đúng phương pháp
Các bài tập giãn cột sống, yoga trị liệu hoặc pilates giúp giảm áp lực lên dây thần kinh. Người bệnh nên tập dưới sự hướng dẫn của chuyên viên để tránh sai kỹ thuật. Tập luyện đều đặn 20 – 30 phút mỗi ngày mang lại hiệu quả bền vững. Đây là biện pháp phòng ngừa lâu dài cho tất cả đối tượng.
5.2 Tư thế làm việc và vận động hợp lý
Ngồi thẳng lưng, màn hình máy tính ngang tầm mắt và ghế có tựa lưng giúp giảm áp lực lên thắt lưng. Khi nâng vật nặng, cần gập gối thay vì cúi lưng để tránh tổn thương cột sống. Việc đứng lên vận động nhẹ sau mỗi 45–60 phút giúp máu lưu thông tốt hơn. Những thay đổi nhỏ này giúp bảo vệ cột sống hiệu quả.
5.3 Kiểm soát cân nặng và dinh dưỡng
Thừa cân gây áp lực lớn lên cột sống thắt lưng và làm tăng nguy cơ chèn ép dây thần kinh. Chế độ ăn giàu canxi, vitamin D và omega-3 giúp nuôi dưỡng xương khớp khỏe mạnh. Uống đủ nước hỗ trợ nuôi dưỡng đĩa đệm và hạn chế thoái hóa sớm. Đây là yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ quên.
Phòng khám Y khoa Thái Dương – Vật lý trị liệu hiệu quả ở Cần Thơ
Phòng khám Y khoa Thái Dương là đơn vị chuyên sâu trong thăm khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp – cột sống bằng hệ thống công nghệ hiện đại hàng đầu tại Cần Thơ. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nhiều kinh nghiệm trực tiếp xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa cho từng bệnh nhân, đảm bảo an toàn, nhanh hồi phục và duy trì hiệu quả lâu dài.
Phòng khám ứng dụng các phương pháp trị liệu công nghệ cao như: Siêu âm trị liệu, Laser công suất cao, Sóng xung kích, Điện xung trị liệu, Từ trường siêu dẫn, Sóng radio tần số thấp, Sóng ngắn, cùng giường nắn chỉnh kỹ thuật tự động chính BTL Anh Quốc. Các kỹ thuật này giúp giảm viêm, giảm đau, tái tạo mô tổn thương và phục hồi chức năng tối ưu.
Ngoài ra, phòng khám còn kết hợp châm cứu, thuốc thang và thuốc thành phẩm y học cổ truyền nhằm tăng cường tác dụng điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục. Mỗi bệnh nhân được bác sĩ xây dựng phác đồ riêng dựa trên mức độ bệnh, thể trạng và mục tiêu điều trị, giúp giảm tái phát tối đa.
Bên cạnh chuyên môn điều trị, Y khoa Thái Dương còn có khu xoa bóp – bấm huyệt thư giãn, cùng dịch vụ xông hơi, chườm thảo dược, xông chân, massage chân hỗ trợ giảm căng thẳng, cải thiện tuần hoàn và tăng cường sức khỏe tổng thể. Nhờ sự kết hợp toàn diện giữa công nghệ hiện đại và phương pháp trị liệu chuyên sâu, Phòng khám Y khoa Thái Dương trở thành địa chỉ uy tín được đông đảo người bệnh tin tưởng.
Kết luận
Đau thần kinh tọa là bệnh lý phổ biến, có thể gây suy giảm vận động nếu không điều trị kịp thời. Việc nhận biết đúng triệu chứng, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng phương pháp giúp người bệnh phục hồi nhanh và hạn chế tái phát. Điều quan trọng là kết hợp điều trị y khoa – vật lý trị liệu – điều chỉnh lối sống để đạt hiệu quả bền vững. Chủ động thăm khám sớm tại cơ sở uy tín sẽ giúp bảo vệ cột sống toàn diện và giảm biến chứng nguy hiểm.
Thông tin liên hệ Phòng khám y khoa Thái Dương
Địa chỉ: 15A Trần Khánh Dư, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Chi nhánh: 146/4 KV1 Trần Vĩnh Khiết, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Hotline: 0948838489 – 0939001178
Website: ykhoathaiduong.vn
Google maps: Phòng khám y khoa Thái Dương