Đau lưng trong thai kỳ và giai đoạn hậu sản là tình trạng rất phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của phụ nữ. Nhiều thai phụ chịu đựng cơn đau trong thời gian dài vì lo ngại việc điều trị có thể ảnh hưởng đến thai nhi hoặc sữa mẹ. Vậy điều trị đau lưng khi mang thai và sau sinh có những lưu ý quan trọng gì? Hãy cùng Phòng Khám Y Khoa Thái Dương tìm hiểu ngay nhé!
1. Nguyên nhân gây đau lưng khi mang thai
Sự thay đổi nội tiết tố
Trong thai kỳ, hormone relaxin được tiết ra nhằm giúp dây chằng mềm hơn để chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Tuy nhiên, sự “nới lỏng” này lại làm giảm độ ổn định của cột sống và khung chậu, dẫn đến đau lưng, đau hai bên hông hoặc đau vùng cùng.
Tăng cân và thay đổi trọng tâm cơ thể
Thai phụ thường tăng từ 8-15 kg, khiến cột sống chịu thêm áp lực. Trọng tâm cơ thể cũng dồn về phía trước, buộc cột sống thắt lưng ưỡn nhiều hơn. Sự thích nghi bất thường này dẫn đến đau vùng thắt lưng và mỏi cơ liên tục.
Tư thế sai trong sinh hoạt hằng ngày
Mang giày cao gót, đứng quá lâu, ngồi cong lưng, mang vác nặng hoặc ngủ sai tư thế đều khiến cơ và dây chằng vùng thắt lưng phải hoạt động quá mức.
Co thắt cơ và chèn ép dây thần kinh
Sự căng giãn đột ngột của cơ cạnh cột sống hoặc tình trạng tăng áp lực trong khoang chậu có thể gây co thắt, chèn ép rễ thần kinh, tạo nên cơn đau kiểu lan xuống mông – đùi.
2. Nguyên nhân gây đau lưng sau sinh
2.1. Tổn thương cơ – dây chằng sau quá trình sinh nở
Trong suốt quá trình mang thai và sinh con, hệ thống cơ – dây chằng vùng lưng và khung chậu phải chịu áp lực rất lớn. Khi sinh thường, các cơ sàn chậu, cơ bụng dưới và cơ vùng thắt lưng co giãn mạnh để hỗ trợ quá trình rặn sinh, khiến nhiều nhóm cơ bị kéo căng quá mức hoặc suy yếu tạm thời. Điều này làm giảm khả năng nâng đỡ cột sống, gây đau âm ỉ hoặc đau tăng khi vận động.
Đối với sinh mổ, mặc dù không phải rặn sinh, nhưng vết mổ ở thành bụng khiến cơ bụng yếu hơn, làm thay đổi sự phân bổ lực nâng đỡ cho cột sống thắt lưng. Khi cơ bụng không thể hoạt động bình thường, vùng lưng phải gánh thêm áp lực, từ đó làm tăng nguy cơ đau lưng kéo dài.
2.2. Cho con bú sai tư thế
Cột sống thắt lưng phải chịu lực nén liên tục, các cơ vùng vai gáy bị co cứng, dẫn đến đau lan từ lưng lên cổ hoặc xuống hông. Nếu không điều chỉnh sớm, tình trạng đau có thể trở thành mạn tính.
2.3. Thiếu ngủ – căng thẳng sau sinh
Giai đoạn sau sinh, mẹ thường thiếu ngủ kéo dài do chăm bé ban đêm, dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, căng thẳng và giảm khả năng hồi phục cơ – khớp. Stress còn làm tăng hoạt động co cơ không tự chủ, gây cứng khớp lưng và gia tăng mức độ đau.
Bên cạnh đó, hệ thần kinh trung ương bị quá tải khiến ngưỡng chịu đau giảm, làm mẹ cảm nhận cơn đau rõ rệt và khó chịu hơn, ngay cả khi mức độ tổn thương không quá nặng.
2.4. Thiếu canxi và thay đổi nội tiết tố
Sau sinh, nội tiết tố trong cơ thể mẹ tiếp tục biến đổi mạnh. Hormone relaxin vốn tăng cao trong thai kỳ để hỗ trợ giãn khớp chậu cần thời gian để trở về mức bình thường. Trong thời gian này, các khớp dễ lỏng lẻo và kém ổn định, đặc biệt là khớp cùng chậu và cột sống thắt lưng.
Ngoài ra, việc cho con bú làm tăng nhu cầu canxi, khiến xương và mô liên kết suy yếu nếu mẹ không bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Tình trạng thiếu canxi và vitamin D kéo dài có thể dẫn đến đau mỏi lưng, loãng xương sớm hoặc đau tăng khi vận động.
3. Dấu hiệu đau lưng cần đi khám sớm
Phần lớn đau lưng trong thai kỳ là sinh lý, có thể giảm sau nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, thai phụ hoặc mẹ sau sinh cần thăm khám ngay:
Đau tăng dần, kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày dù đã nghỉ ngơi.
Đau lan xuống chân gây tê, buốt hoặc yếu cơ.
Khó đứng lâu, khó đi lại, đau dữ dội khi thay đổi tư thế.
Đau kèm sốt, tiểu khó, tê vùng đáy chậu.
Đau khiến thai phụ khó ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Đây có thể là biểu hiện của vẹo cột sống, thoát vị đĩa đệm, viêm khớp vùng chậu hoặc chèn ép thần kinh – các tình trạng không nên trì hoãn điều trị.
4. Các phương pháp điều trị đau lưng an toàn cho phụ nữ mang thai và sau sinh
Điều trị đau lưng ở nhóm đối tượng đặc biệt này cần ưu tiên sự an toàn, tránh dùng thuốc không cần thiết và hạn chế các kỹ thuật xâm lấn. Dưới đây là những phương pháp đang được áp dụng rộng rãi, có hiệu quả và phù hợp.
4.1. Vật lý trị liệu – phương pháp được khuyến nghị hàng đầu
Vật lý trị liệu giúp giảm đau, thư giãn cơ, điều chỉnh lại sự cân bằng của cột sống mà không ảnh hưởng đến thai nhi hoặc nguồn sữa mẹ.
Các kỹ thuật thường sử dụng:
Điện trị liệu: Giảm đau, giảm co thắt cơ.
Sóng ngắn – siêu âm trị liệu: Giảm viêm tại chỗ, hỗ trợ phục hồi mô mềm.
Chiếu hồng ngoại: Tăng tuần hoàn máu, giảm căng cơ.
Điều chỉnh tư thế – tập cơ sàn chậu: Giúp ổn định cột sống và hạn chế tái phát.
Kéo giãn cột sống (chỉ áp dụng sau sinh): Giảm chèn ép rễ thần kinh, phù hợp cho trường hợp đau do thoát vị đĩa đệm nhẹ.
4.2. Massage trị liệu chuyên sâu dành cho thai phụ và mẹ sau sinh
Massage không chỉ giúp thư giãn mà còn giảm căng cơ vùng lưng – hông, cải thiện lưu thông máu và giảm phù nề.
Lưu ý: Thai phụ chỉ nên massage từ tuần 14 trở đi, được bác sĩ thăm khám và chỉ định, cần thực hiện bởi kỹ thuật viên vật lý trị liệu được đào tạo bài bản, tránh các vùng nhạy cảm gây kích thích cơn gò tử cung, tránh hít phải các loại thảo dược có tinh dầu như Thủy xương bồ, Quế, Đại hồi….
4.3. Châm cứu, bấm huyệt (áp dụng đúng chỉ định)
Một số huyệt đạo có tác dụng thư giãn cơ và giảm đau hiệu quả. Đây là phương pháp phù hợp cho phụ nữ sau sinh hoặc thai phụ trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba dưới sự giám sát của bác sĩ y học cổ truyền.
4.4. Tập luyện nhẹ nhàng
Yoga bầu
Bài tập giãn cơ cột sống
Tập cơ sàn chậu
Đi bộ 20–30 phút mỗi ngày
Các bài tập nên được xây dựng riêng cho từng giai đoạn thai kỳ hoặc theo tình trạng sau sinh.
4.5. Dinh dưỡng hỗ trợ
Tăng cường canxi, vitamin D, omega-3
Bổ sung nước đầy đủ
Tránh tăng cân quá mức
5. Điều trị đau lưng sau sinh: Lộ trình phục hồi an toàn
Giai đoạn 4-6 tuần đầu sau sinh
Nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc nặng.
Cho bé bú đúng tư thế.
Bắt đầu vận động nhẹ: xoay khớp, giãn cơ.
Chườm ấm vùng lưng 10-15 phút khi đau.
Từ 2-3 tháng sau sinh
Tập trung phục hồi cơ sàn chậu và cơ bụng – lưng.
Tăng cường vật lý trị liệu nếu đau kéo dài.
Áp dụng các kỹ thuật chuyên sâu như siêu âm trị liệu, điện trị liệu.
Sau 3 tháng
Nếu sau ba tháng sinh, tình trạng đau lưng vẫn tiếp diễn hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường như đau lan xuống chân, tê bì, yếu cơ, nghi ngờ thoát vị đĩa đệm hay lệch – vẹo cột sống, mẹ cần thăm khám chuyên khoa càng sớm càng tốt. Đây là giai đoạn mà các tổn thương cơ – khớp không còn mang tính tạm thời nữa và rất có thể đã tiến triển thành bệnh lý cụ thể.
Việc khám và điều trị đúng thời điểm giúp bác sĩ xây dựng phác đồ chuyên sâu, bao gồm vật lý trị liệu, điều chỉnh sai tư thế, phục hồi chức năng hoặc các phương pháp chuyên khoa khác nhằm ngăn tình trạng đau mạn tính và giảm nguy cơ tái phát về sau.
6. Những lưu ý quan trọng khi điều trị đau lưng cho thai phụ và mẹ sau sinh
Tránh tự ý dùng thuốc: Nhiều loại thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ chống chỉ định cho phụ nữ mang thai và cho con bú.
Không thực hiện nắn chỉnh cột sống mạnh: Những động tác nắn đẩy không kiểm soát có thể gây chấn thương dây chằng hoặc làm lệch khung chậu.
Không mang giày cao gót: Nên chọn giày đế thấp, thoải mái để tránh tăng áp lực lên thắt lưng.
Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm nguy cơ đau thắt lưng và đau vùng chậu.
Tư thế đúng trong mọi sinh hoạt:
Ngồi thẳng lưng khi làm việc hoặc cho bé bú.
Tránh bế bé quá lâu một bên.
Khi nhặt đồ, hãy gập đầu gối thay vì cúi gập lưng.
7. Điều trị đau lưng khi mang thai và sau sinh tại Y Khoa Thái Dương – Vật lý trị liệu ở Cần Thơ
Tại Phòng khám Y Khoa Thái Dương các trường hợp đau lưng ở phụ nữ mang thai và sau sinh được thăm khám và điều trị theo quy trình chuyên biệt, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mẹ và bé. Bác sĩ tiến hành đánh giá tổng thể cấu trúc cột sống, cơ – dây chằng vùng thắt lưng, tư thế sinh hoạt và mức độ tổn thương mô mềm để đưa ra phác đồ phù hợp từng giai đoạn thai kỳ hoặc hậu sản.
Phòng khám ứng dụng hệ thống thiết bị vật lý trị liệu – phục hồi chức năng công nghệ cao, gồm Siêu âm trị liệu, Điện xung, Sóng xung kích, Từ trường siêu dẫn, Laser công suất cao, Sóng ngắn, Giường kéo giãn cột sống tự động và nắn chỉnh kỹ thuật BTL Anh Quốc. Các phương pháp này được điều chỉnh cường độ đặc biệt dành riêng cho phụ nữ mang thai hoặc mẹ sau sinh, giúp giảm đau nhẹ nhàng, cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ phục hồi cấu trúc cột sống mà không gây ảnh hưởng đến thai nhi.
Song song với kỹ thuật hiện đại, bác sĩ còn kết hợp châm cứu, xoa bóp trị liệu, chườm thảo dược ấm, hướng dẫn các bài tập phục hồi cơ sàn chậu – cơ lưng. Sự kết hợp này giúp giảm đau hiệu quả, cải thiện chức năng vận động, ngăn ngừa tái phát và rút ngắn thời gian hồi phục.
Phòng khám Y Khoa Thái Dương đồng thời cung cấp khu xoa bóp – thư giãn – chăm sóc sức khỏe bao gồm xông hơi thảo dược, xông chân, massage chân và bấm huyệt thư giãn. Những liệu trình này giúp giảm căng cơ, tăng tuần hoàn, cải thiện giấc ngủ và hỗ trợ tinh thần thư thái.
Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, trang thiết bị hiện đại và quy trình điều trị an toàn – khoa học, Y Khoa Thái Dương là địa chỉ đáng tin cậy cho phụ nữ đang gặp tình trạng đau lưng trong thai kỳ và sau sinh tại khu vực Cần Thơ và các tỉnh lân cận.
8. Cách phòng ngừa đau lưng khi mang thai và sau sinh
Tập luyện đều đặn trước và trong thai kỳ.
Tránh tăng cân quá nhanh.
Ngủ nghiêng bên trái, kê gối giữa hai chân.
Hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu.
Sử dụng gối đỡ lưng khi làm việc.
Tái khám định kỳ nếu từng có bệnh lý cột sống.
9. Kết luận
Đau lưng khi mang thai và sau sinh là vấn đề phổ biến nhưng hoàn toàn có thể được cải thiện nếu được thăm khám và điều trị đúng cách. Phụ nữ không nên chịu đựng kéo dài vì điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động đến tâm lý và khả năng chăm sóc con.
Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín như Y Khoa Thái Dương – Cần Thơ sẽ giúp thai phụ và mẹ sau sinh được chẩn đoán chính xác, điều trị an toàn bằng các phương pháp phục hồi chức năng hiện đại, từ đó nhanh chóng lấy lại sự linh hoạt và thoải mái cho cơ thể.
Thông tin liên hệ Phòng khám y khoa Thái Dương
Địa chỉ: 15A Trần Khánh Dư, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Chi nhánh: 146/4 KV1 Trần Vĩnh Khiết, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Hotline: 0948838489 – 0939001178
Website: ykhoathaiduong.vn
Google maps: Phòng khám y khoa Thái Dương