Các bệnh lý xương khớp thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Chính điều này khiến nhiều người trưởng thành chủ quan và chỉ đi khám khi cơn đau đã kéo dài hoặc khả năng vận động suy giảm nghiêm trọng. Tầm soát xương khớp định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm bệnh lý, giúp điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe vận động về lâu dài. Cùng Phòng khám y khoa Thái Dương tìm hiểu các phương pháp tầm soát xương khớp định kỳ, và vì sao người trưởng thành nên thực hiện?
1. Tầm soát xương khớp là gì?
Tầm soát xương khớp là quá trình kiểm tra sức khỏe của hệ vận động thông qua các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm và thăm khám lâm sàng. Mục tiêu chính là:
Phát hiện sớm các bệnh lý xương khớp trước khi triệu chứng xuất hiện
Đánh giá sức khỏe tổng thể của xương, khớp, dây chằng và mô liên kết
Ngăn ngừa gãy xương, thoái hóa và các biến chứng nguy hiểm
Xây dựng phác đồ phòng ngừa và điều trị phù hợp với từng cá nhân
Tầm soát xương khớp được khuyến khích thực hiện cho mọi đối tượng trưởng thành, đặc biệt là người có yếu tố nguy cơ cao như ít vận động, thừa cân, công việc nặng, hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh xương khớp.
2. Vì sao người trưởng thành nên tầm soát xương khớp định kỳ?
2.1 Phát hiện sớm bệnh lý xương khớp tiến triển âm thầm
Nhiều bệnh lý xương khớp không gây đau ngay từ đầu. Những thay đổi trong cấu trúc xương hoặc sụn có thể kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm trước khi biểu hiện triệu chứng. Một số bệnh nguy hiểm như:
Loãng xương
Thoái hóa khớp
Viêm khớp dạng thấp
Thoát vị đĩa đệm
Chèn ép rễ thần kinh
Viêm gân, viêm bao hoạt dịch
Ở giai đoạn sớm, các bệnh lý trên có khả năng phục hồi và kiểm soát tốt. Khi phát hiện muộn, người bệnh dễ đối mặt với biến chứng mạn tính và giảm chất lượng cuộc sống.
Tầm soát định kỳ giúp phát hiện tổn thương tiềm ẩn, từ đó can thiệp kịp thời.
2.2 Ngăn ngừa nguy cơ gãy xương và biến chứng nguy hiểm
Người trưởng thành, đặc biệt là sau 35 tuổi, bắt đầu bước vào giai đoạn mất xương tự nhiên. Quá trình này diễn ra âm thầm và tăng mạnh hơn ở phụ nữ sau sinh hoặc sau mãn kinh.
Nếu không tầm soát mật độ xương định kỳ, người bệnh có thể gặp:
Gãy xương do loãng xương
Gãy cổ xương đùi
Gù cột sống
Mất chiều cao cơ thể
Đau lưng mạn tính
Biến chứng gãy xương, nhất là gãy cổ xương đùi, có thể khiến người bệnh mất khả năng vận động hoặc phải phụ thuộc vào người thân trong thời gian dài. Do đó, đo mật độ xương và kiểm tra sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa.
2.3 Duy trì khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống
Một hệ xương khớp khỏe mạnh giúp người trưởng thành duy trì:
Sự linh hoạt trong vận động
Khả năng tham gia thể thao
Thể lực trong công việc
Chất lượng cuộc sống và tinh thần
Nhờ tầm soát, bác sĩ có thể phát hiện sớm dấu hiệu thoái hóa hoặc tổn thương khớp, từ đó đưa ra giải pháp cải thiện như vật lý trị liệu, thay đổi lối sống, hoặc điều trị nội khoa.
2.4 Tiết kiệm chi phí điều trị về lâu dài
Điều trị bệnh xương khớp ở giai đoạn muộn khá tốn kém, đặc biệt khi đã xuất hiện tổn thương nặng như:
Thoái hóa khớp gối giai đoạn 3-4
Thoát vị đĩa đệm gây chèn ép thần kinh
Xẹp đốt sống do loãng xương
Viêm khớp mạn tính kèm biến dạng
Tầm soát giúp phát hiện và điều trị sớm, từ đó:
Giảm chi phí điều trị
Tránh phải phẫu thuật
Rút ngắn thời gian phục hồi
Hạn chế lệ thuộc thuốc giảm đau
2.5 Nhận biết các yếu tố nguy cơ từ lối sống
Người trưởng thành có nhiều thói quen khiến xương khớp suy yếu:
Ngồi nhiều, ít vận động
Mang vác nặng
Tư thế sai khi làm việc
Ăn uống thiếu chất
Lạm dụng rượu bia và thuốc lá
Thiếu canxi và vitamin D
Tầm soát định kỳ giúp phát hiện ảnh hưởng của các thói quen này, đồng thời bác sĩ sẽ đưa ra khuyến cáo phù hợp nhằm phòng ngừa bệnh lý xương khớp trong tương lai.
3. Những đối tượng nên tầm soát xương khớp định kỳ
Tầm soát xương khớp phù hợp cho nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là các trường hợp sau:
Người từ 30 tuổi trở lên: Từ sau 30 tuổi, mật độ xương bắt đầu giảm và nguy cơ thoái hóa khớp tăng dần. Đây là giai đoạn nên bắt đầu kiểm tra định kỳ mỗi năm một lần.
Người làm việc văn phòng – Những người ngồi nhiều dễ gặp:
Thoái hóa cột sống cổ
Thoát vị đĩa đệm thắt lưng
Hội chứng đau cổ – vai – gáy
Tầm soát giúp đánh giá nguy cơ và hướng dẫn điều chỉnh tư thế đúng.
Người lao động nặng: Những người thường xuyên mang vác nặng như công nhân, nông dân, thợ hồ, tài xế… có nguy cơ cao chấn thương và thoái hóa khớp sớm.
Phụ nữ sau sinh hoặc bước vào giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh: Hormone estrogen giảm mạnh khiến mật độ xương suy yếu nhanh, dễ dẫn đến loãng xương và gãy xương.
Người thừa cân hoặc béo phì: Trọng lượng cơ thể lớn làm tăng áp lực lên khớp gối, khớp hông, khiến thoái hóa diễn ra sớm hơn bình thường.
Người có tiền sử gia đình mắc bệnh xương khớp: Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp và loãng xương.
Người đã từng bị chấn thương thể thao hoặc tai nạn: Chấn thương cũ dễ dẫn đến thoái hóa sớm hoặc gây biến chứng nếu không theo dõi định kỳ.
4. Các phương pháp tầm soát xương khớp phổ biến hiện nay
4.1 Chụp X-quang
Chức năng:
Phát hiện gãy xương
Đánh giá thoái hóa khớp
Quan sát cấu trúc xương
Ưu điểm:
Thời gian thực hiện nhanh
Chi phí hợp lý
Phù hợp tầm soát ban đầu
Hạn chế:
Không đánh giá tốt mô mềm hoặc dây chằng
4.2 Chụp cộng hưởng từ MRI
Chức năng:
Quan sát chi tiết sụn, dây chằng, gân, cơ và mô mềm
Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm, rách dây chằng, viêm bao hoạt dịch
Ưu điểm:
Độ chính xác cao
Không gây tia xạ
Hạn chế:
Chi phí cao hơn X-quang
Thời gian chụp lâu (30–60 phút)
4.3 Đo mật độ xương (DXA)
Chức năng:
Đánh giá mật độ khoáng của xương
Phát hiện loãng xương, mất xương
Ưu điểm:
Độ chính xác cao
Kết quả định lượng rõ ràng
Phù hợp cho:
Người >40 tuổi
Phụ nữ sau mãn kinh
Người có tiền sử gãy xương
4.4 Siêu âm khớp
Chức năng:
Quan sát dịch khớp
Phát hiện viêm bao hoạt dịch
Đánh giá tình trạng gân và dây chằng
Ưu điểm:
Không đau, an toàn
Có thể thực hiện nhiều lần
4.5 Xét nghiệm máu
Cần thiết khi nghi ngờ:
Viêm khớp dạng thấp
Gout
Viêm khớp phản ứng
Các chỉ số thường kiểm tra gồm CRP, RF, acid uric và các chỉ dấu viêm.
5. Dấu hiệu cảnh báo cần tầm soát ngay
Người trưởng thành nên đi kiểm tra khi xuất hiện các triệu chứng sau:
Đau nhức kéo dài trên 2 tuần
Khớp sưng nóng đỏ
Đau lan xuống chân hoặc tay
Tê bì, yếu cơ
Lưng đau kèm hạn chế vận động
Khớp phát ra tiếng lạo xạo khi cử động
Đau tăng khi thời tiết thay đổi
Gù lưng, giảm chiều cao
Nếu triệu chứng kèm theo sốt, giảm cân bất thường hoặc mất cảm giác, cần thăm khám ngay để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng.
6. Người trưởng thành nên tầm soát xương khớp bao lâu một lần?
Tùy vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe, tầm soát có thể thực hiện theo khuyến nghị sau:
Người 30-40 tuổi: mỗi 1-2 năm
Người trên 40 tuổi: mỗi năm một lần
Phụ nữ sau mãn kinh: 6-12 tháng
Người có bệnh lý nền hoặc đã từng chấn thương: theo chỉ định của bác sĩ
7. Hướng phòng ngừa bệnh lý xương khớp cho người trưởng thành
7.1 Dinh dưỡng lành mạnh
Bổ sung thực phẩm giàu canxi: sữa, phô mai, hải sản có xương
Tăng cường vitamin D: ánh nắng sáng, cá hồi, lòng đỏ trứng
Bổ sung omega-3: cá biển, hạt chia, hạt lanh
Hạn chế thực phẩm gây viêm: đồ chiên rán, rượu bia, đường tinh luyện
7.2 Tập thể dục đều đặn
Đi bộ nhanh
Bơi lội
Yoga
Pilates
Tập kháng lực nhẹ
Tập từ 30-45 phút mỗi ngày giúp cải thiện độ bền của xương và tăng linh hoạt cho khớp.
7.3 Giữ tư thế tốt khi ngồi và làm việc
Ngồi thẳng lưng
Mắt ngang tầm với màn hình
Nghỉ giải lao mỗi 45–60 phút
Hạn chế bưng bê vật nặng sai tư thế
8. Tầm soát xương khớp định kỳ tại Phòng khám y khoa Thái Dương
Phòng khám y khoa Thái Dương cung cấp dịch vụ tầm soát và chăm sóc toàn diện cho hệ xương khớp với các lợi thế:
Bác sĩ chuyên khoa xương khớp – thần kinh nhiều kinh nghiệm
Hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại: X-quang, siêu âm, đo mật độ xương
Quy trình thăm khám nhanh chóng và an toàn
Phác đồ điều trị cá nhân hóa, phù hợp từng tình trạng
Kết hợp vật lý trị liệu – phục hồi chức năng hiệu quả cao
Người trưởng thành có thể lựa chọn tầm soát định kỳ để đánh giá sức khỏe xương khớp và phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm về lâu dài.
Kết luận
Tầm soát xương khớp định kỳ là bước quan trọng giúp người trưởng thành bảo vệ sức khỏe vận động, phát hiện sớm các bệnh lý âm thầm và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Với sự chủ động trong kiểm tra sức khỏe, kết hợp chế độ dinh dưỡng, tập luyện và thăm khám đúng cách, mỗi người hoàn toàn có thể duy trì hệ xương khớp khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nếu bạn đang gặp các triệu chứng đau nhức bất thường hoặc muốn đánh giá sức khỏe xương khớp tổng thể, việc thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín như Phòng khám y khoa Thái Dương sẽ là lựa chọn an toàn và hiệu quả.
Thông tin liên hệ Phòng khám y khoa Thái Dương
Địa chỉ: 15A Trần Khánh Dư, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Chi nhánh: 146/4 KV1 Trần Vĩnh Khiết, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Hotline: 0948838489 – 0939001178
Website: ykhoathaiduong.vn
Google maps: Phòng khám y khoa Thái Dương