Đau thần kinh tọa là một trong những nguyên nhân gây đau lưng và đau chân phổ biến nhất hiện nay. Không chỉ xuất hiện ở người trung niên hoặc lớn tuổi, tình trạng này ngày càng gặp nhiều ở những người trẻ có thói quen ngồi lâu, ít vận động hoặc tập luyện thể thao quá sức. Cơn đau chạy dọc từ lưng dưới xuống mông, đùi và tới bắp chân khiến người bệnh khó thực hiện các hoạt động đứng, ngồi, cúi hoặc xoay người, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất lao động.
Vậy đau thần kinh tọa: Triệu chứng nhận biết và phương pháp điều trị như thế nào? Cùng Phòng khám y khoa Thái Dương tìm hiểu ngay nhé!
Đau thần kinh tọa là gì?
Đau thần kinh tọa là tình trạng đau xuất phát từ dây thần kinh hông to – dây thần kinh dài và lớn nhất cơ thể, chạy từ vùng thắt lưng, xuống mông, mặt sau đùi và kéo dài đến bàn chân. Khi dây thần kinh này bị chèn ép hoặc tổn thương, người bệnh sẽ cảm thấy đau lan dọc theo đường đi của dây thần kinh, gây ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày.
Đa số trường hợp đau thần kinh tọa xuất hiện do thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng, khiến nhân nhầy lệch ra ngoài và chèn ép rễ thần kinh. Ngoài ra, thoái hóa cột sống, gai cột sống, chấn thương hoặc các bệnh lý cột sống khác cũng có thể là nguyên nhân gây đau. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động, giảm chất lượng sống và gia tăng nguy cơ yếu liệt chi dưới.
Nguyên nhân gây đau thần kinh tọa
Đau thần kinh tọa xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau thần kinh tọa. Khi nhân nhầy thoát ra khỏi vị trí bình thường, chúng chèn ép lên rễ thần kinh L4, L5 hoặc S1, gây ra cơn đau lan dọc xuống chân. Đặc điểm nổi bật là cơn đau tăng khi cúi người, nâng vật nặng hoặc ngồi lâu một tư thế.
Thoái hóa cột sống
Quá trình lão hóa tự nhiên khiến sụn khớp và đĩa đệm mỏng dần, làm giảm khả năng đàn hồi. Các gai xương hình thành trong quá trình thoái hóa có thể chèn ép dây thần kinh và gây đau kéo dài.
Gai cột sống thắt lưng
Gai xương phát triển ở thân đốt sống có thể tác động trực tiếp vào rễ thần kinh, gây đau nhức, tê lan xuống chân. Tình trạng này thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người lao động nặng.
Co cứng cơ và sai tư thế
Tình trạng co thắt cơ cạnh cột sống hoặc thói quen ngồi lệch, ngồi cong lưng, ít vận động khiến cột sống phải chịu lực không đồng đều, từ đó kích thích đau thần kinh tọa.
Chấn thương cột sống
Tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc hoạt động thể thao quá mức có thể gây tổn thương đĩa đệm và dây chằng, tạo áp lực lên dây thần kinh tọa.
Hội chứng cơ hình lê
Cơ hình lê nằm sâu trong vùng mông, gần dây thần kinh tọa. Khi cơ này bị co cứng hoặc viêm, nó có thể chèn ép dây thần kinh, gây ra cảm giác đau lan từ mông xuống đùi.
Triệu chứng nhận biết đau thần kinh tọa
Để chẩn đoán và điều trị hiệu quả, người bệnh cần nhận biết sớm các dấu hiệu đặc trưng sau:
Đau lan dọc từ thắt lưng xuống chân: Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Cơn đau thường bắt đầu từ vùng thắt lưng, lan xuống mông, mặt sau đùi, cẳng chân và có thể xuống đến bàn chân. Đau tăng khi di chuyển, mang vác vật nặng hoặc ngồi lâu.
Tê bì và châm chích: Người bệnh có cảm giác tê lan dọc theo vị trí của dây thần kinh. Có khi là cảm giác kiến bò, ngứa ran hoặc châm chích khó chịu. Triệu chứng này rõ ràng hơn khi thay đổi tư thế đột ngột.
Giảm sức mạnh cơ: Một số trường hợp, người bệnh cảm thấy yếu chân, đứng không vững hoặc khó nhấc mũi chân. Đây là dấu hiệu cho thấy rễ thần kinh bị chèn ép nhiều và kéo dài.
Đau tăng khi ho hoặc hắt hơi: Các động tác làm tăng áp lực nội tủy như ho mạnh, hắt hơi, cười lớn khiến cơn đau lan xuống chân rõ rệt hơn.
Rối loạn cảm giác: Người bệnh có thể mất cảm giác ở một số vùng trên chân, đặc biệt là mặt ngoài cẳng chân hoặc mu bàn chân, tùy thuộc vào rễ thần kinh bị chèn ép.
Các cấp độ đau thần kinh tọa
Đau thần kinh tọa tiến triển qua nhiều mức độ khác nhau:
Mức độ nhẹ: Cơn đau chỉ xuất hiện khi vận động mạnh hoặc ngồi lâu. Người bệnh vẫn có thể hoạt động bình thường.
Mức độ trung bình: Cơn đau kéo dài và xuất hiện thường xuyên hơn. Tê bì và đau lan xuống chân gây ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Mức độ nặng: Cơn đau dữ dội, kèm yếu cơ, khó đi lại. Một số trường hợp có thể xuất hiện hội chứng đuôi ngựa – tình trạng cấp cứu cần điều trị ngay.
Phác đồ điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả
Mục tiêu điều trị đau thần kinh tọa gồm giảm đau, giảm viêm, giải phóng sự chèn ép thần kinh và phục hồi chức năng vận động. Phác đồ điều trị thường bao gồm:
Nghỉ ngơi kết hợp thay đổi tư thế
Người bệnh nên tránh các tư thế cúi gập, ngồi lâu hoặc bê vác nặng. Việc phân bổ lại thời gian vận động hợp lý sẽ giúp giảm áp lực lên cột sống thắt lưng.
Sử dụng thuốc
Bác sĩ có thể chỉ định:
Thuốc giảm đau mức độ nhẹ đến trung bình
Thuốc kháng viêm không steroid
Thuốc giãn cơ nhằm giảm co thắt
Thuốc giảm đau thần kinh nếu có tổn thương rễ thần kinh
Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng liều lượng và chỉ định để tránh tác dụng phụ.
Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu là phương pháp quan trọng giúp cải thiện chức năng và hỗ trợ quá trình phục hồi. Các phương pháp phổ biến gồm:
Siêu âm trị liệu: Sóng siêu âm giúp làm ấm mô sâu, giảm viêm và tăng tuần hoàn máu. Từ đó giảm căng cơ và hỗ trợ phục hồi đĩa đệm.
Laser trị liệu: Năng lượng laser tác động vào mô tổn thương giúp giảm viêm, giảm đau và thúc đẩy tái tạo tế bào. Đây là phương pháp không xâm lấn, phù hợp cho bệnh nhân đau thần kinh tọa mạn tính.
Điện xung: Điện xung kích thích các sợi thần kinh, giảm cảm giác đau và cải thiện lưu thông máu. Phương pháp này cũng có tác dụng giãn cơ và làm mềm mô sẹo.
Sóng ngắn trị liệu: Sóng điện tử tần số cao tác động sâu giúp giảm viêm và giãn mạch, rất hữu ích trong giai đoạn đau cấp.
Bài tập phục hồi chức năng
Bài tập phục hồi giúp tăng sức mạnh cơ lưng – bụng, cải thiện độ linh hoạt và giảm áp lực lên dây thần kinh.
Các nhóm bài tập thường được áp dụng:
Bài tập kéo giãn cơ đùi sau
Bài tập tăng cường cơ lưng – bụng
Bài tập mở khớp hông
Bài tập tư thế nhẹ nhàng như cây cầu, mèo – bò, nằm kéo gối về ngực
Mỗi bệnh nhân cần được xây dựng bài tập riêng tùy theo mức độ đau và điều kiện sức khỏe.
Tiêm ngoài màng cứng
Trong trường hợp đau nặng kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm steroid ngoài màng cứng để giảm viêm và giảm đau nhanh chóng. Đây là thủ thuật cần được thực hiện tại cơ sở y tế uy tín.
Phẫu thuật
Phẫu thuật chỉ được thực hiện khi:
Đau kéo dài > 3 tháng không đáp ứng điều trị
Yếu liệt cơ tiến triển
Thoát vị đĩa đệm quá lớn
Hội chứng đuôi ngựa
Các phương pháp phẫu thuật hiện đại như nội soi cột sống hoặc vi phẫu giúp giảm xâm lấn và phục hồi nhanh hơn.
Biện pháp phòng ngừa đau thần kinh tọa
Để hạn chế tái phát, người bệnh nên duy trì:
Tư thế ngồi thẳng lưng, hạn chế ngồi quá lâu
Thường xuyên vận động, đặc biệt là người làm việc văn phòng
Giữ cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên cột sống
Tập luyện thể dục đúng kỹ thuật
Kiểm soát thói quen bê vác vật nặng
Thăm khám định kỳ nếu có bệnh lý cột sống
Đau thần kinh tọa có nguy hiểm không?
Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp, bệnh có thể phục hồi tốt. Tuy nhiên, trường hợp chèn ép thần kinh kéo dài có thể dẫn đến yếu cơ, mất cảm giác, teo cơ hoặc rối loạn cơ tròn. Đây là các biến chứng nghiêm trọng cần can thiệp y tế kịp thời.
Khi nào cần đến gặp bác sĩ?
Bạn nên đi khám ngay nếu có các dấu hiệu:
Đau kéo dài trên 1 tuần không giảm
Đau lan xuống chân kèm tê bì nhiều
Khó đi lại hoặc yếu chân
Mất cảm giác vùng mông hoặc chân
Đại tiểu tiện không tự chủ
Điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả tại Phòng khám y khoa Thái Dương
Phòng khám y khoa Thái Dương hiện là một trong những cơ sở uy tín trong điều trị đau thần kinh tọa tại Cần Thơ. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống máy móc hiện đại như siêu âm trị liệu, laser công suất cao, điện xung, sóng ngắn…, phòng khám mang đến phác đồ điều trị cá nhân hóa, an toàn và hiệu quả lâu dài.
Người bệnh được thăm khám trực tiếp, đánh giá mức độ tổn thương và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhằm phục hồi chức năng vận động nhanh chóng, giảm nguy cơ tái phát
Thông tin liên hệ Phòng khám y khoa Thái Dương
Địa chỉ: 15A Trần Khánh Dư, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Chi nhánh: 146/4 KV1 Trần Vĩnh Khiết, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Hotline: 0948838489 – 0939001178
Website: ykhoathaiduong.vn
Google maps: Phòng khám y khoa Thái Dương
.